Gjatë koronavirusit, rreth 129 miliardë maska të disponueshme, kryesisht të bëra nga polipropileni dhe plastika të tjera, u përdorën çdo muaj.
Një studim i ri ka arritur në përfundimin se rritja e përdorimit të maskave gjatë koronavirusit ka lënë një “bombë kimike me sahat” që mund të dëmtojë njerëzit, kafshët dhe mjedisin.
Miliarda ton maska të disponueshme për fytyrën tani po zbërthehen – duke lëshuar mikroplastikë dhe aditivë kimikë, duke përfshirë prishës endokrinë [domethënë produkte që ndikojnë në sistemin hormonal të kafshëve dhe njerëzve].
Si rezultat, vetë pajisjet që ishin menduar për të mbrojtur njerëzit gjatë pandemisë tani po paraqesin një rrezik shëndetësor për njerëzit dhe planetin, potencialisht për brezat që do të vijnë.
“Ky studim thekson nevojën urgjente për të rimenduar mënyrën sesi prodhojmë, përdorim dhe asgjësojmë maskat e fytyrës”, tha Anna Bogus e Qendrës për Agroekologji, Ujë dhe Rezistencë të Universitetit Coventry, autore kryesore e studimit.
Është vlerësuar se në kulmin e pandemisë së koronavirusit, rreth 129 miliardë maska njëpërdorimëshe, kryesisht të bëra nga polipropileni dhe plastika të tjera, përdoreshin çdo muaj në të gjithë botën.
Pa një sistem riciklimi, shumica e tyre përfunduan në pirgjet e plehrave ose u hodhën në rrugë, parqe, plazhe, kanale ujore dhe zona rurale, ku tani kanë filluar të dekompozohen.
Hulumtimet e fundit kanë dokumentuar prani të konsiderueshme të maskave njëpërdorimëshe si në mjediset tokësore ashtu edhe në ato ujore.
Bogusz dhe Ivan Kurchev nisën të përcaktonin sesa mikroplastikë çlirohen nga maskat kur ato thjesht qëndrojnë statike në ujë.
Studiuesit lanë maska të reja të llojeve të ndryshme për 24 orë në shishe që përmbanin 150 ml ujë të pastër, pastaj filtruan lëngun përmes një membrane për të parë se çfarë çlirohej.
Çdo maskë e testuar nga Bogusz dhe Kurchev lëshoi mikroplastikë, por ishin maskat FFP2 dhe FFP3 – të promovuara si mbrojtja më e mirë kundër transmetimit të virusit – që lëshuan më shumë, katër deri në gjashtë herë më shumë substancë, se të tjerat.
“Madhësitë e mikroplastikës ndryshojnë ndjeshëm, nga rreth 10 μm në 2,082 μm, por mikroplastikat më të vogla se 100 μm dominuan tretësirat ujore”, shkruan studiuesit në punimin e tyre, të botuar në revistën Environmental Pollution.
Por dy studiuesit zbuluan diçka edhe më alarmante: Analiza kimike pasuese e tretësirës tregoi se maskat mjekësore lëshojnë gjithashtu bisfenol B, një kimikat që prish endokrinin dhe vepron si estrogjen kur hyn në trupin e njerëzve dhe kafshëve.
Duke marrë parasysh sasinë totale të maskave të disponueshme të prodhuara në kulmin e pandemisë, studiuesit vlerësuan se ato çuan në lëshimin e 128-214 kilogramëve bisfenol B në mjedis.
Bogus tha: “Nuk mund t’i injorojmë kostot mjedisore të maskave njëpërdorimshe, veçanërisht kur e dimë se mikroplastikat dhe kimikatet që ato lëshojnë mund të ndikojnë negativisht si tek njerëzit ashtu edhe tek ekosistemet.
Ndërsa ecim përpara, është jetike që të rrisim ndërgjegjësimin për këto rreziqe, të mbështesim zhvillimin e alternativave më të qëndrueshme dhe të marrim vendime të informuara për të mbrojtur shëndetin dhe mjedisin.”
