Në atë kohë, qeveria ishte rrëzuar dhe Shahu ishte rivendosur!
Presidenti serb Vuçiç po flet për atë që po ndodh në Iran, duke kujtuar grushtin e shtetit në vend në vitin 1953 dhe duke thënë se: “Mossad dhe CIA janë të përfshira në protesta siç bënë atëherë”!
Kujtojmë se grushti i shtetit i vitit 1953 ose grushti i shtetit i 28-të Mordad (19 gusht), siç njihet në Iran, i referohet përmbysjes së dhunshme të Kryeministrit iranian të zgjedhur në mënyrë demokratike, Mohammad Mossadegh, nga një grusht shteti ushtarak, i organizuar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Mbretëria e Bashkuar.
Planet për grushtin e shtetit nga Agjencia Qendrore e Inteligjencës (CIA) dhe Shërbimi Sekret Britanik (MI6), nën emrin e koduar AJAX (ose Operacioni “Aiandas”), filluan në fund të vitit 1952, duke përdorur një rrjet të gjerë politikanësh, biznesmenësh, figurash fetare dhe oficerësh të lartë ushtarakë.
Me Operacionin Aiandas, për herë të parë Shtetet e Bashkuara përmbysën një qeveri të huaj të zgjedhur në mënyrë demokratike, një fakt që plagosi thellë si Iranin ashtu edhe rajonin e gjerë të Lindjes së Mesme.
Konsiderohet një ngjarje kyçe në historinë botërore dhe një precedent i rëndësishëm historik për ngjarjet e mëvonshme – të tilla si grushti i shtetit i vitit 1954 në Guatemalë dhe përmbysja e Salvador Allende në Kili – të cilat gjithashtu i bënë Shtetet e Bashkuara një objektiv kryesor të revolucionit iranian.
Në gusht të vitit 2013, pas deklasifikimit të dokumenteve sekrete përkatëse, CIA pranoi pjesëmarrjen e saj në grusht shteti, i cili përfshinte, ndër të tjera, dhënien e ryshfeteve politikanëve iranianë ose zyrtarëve të tjerë të lartë dhe propagandës, si një “veprim i politikës së jashtme” i planifikuar dhe miratuar nga nivelet më të larta të qeverisë.
Më parë, Sekretarja e atëhershme e Shtetit e SHBA-së, Madeleine Albright, kishte deklaruar se grushti i shtetit ishte një “pengesë për zhvillimin politik të Iranit”.
Edhe pse politikisht u përshkrua si një përpjekje për të shpëtuar Iranin nga komunizmi, në realitet ishte një përpjekje për të ruajtur kartelin ndërkombëtar të naftës.
Mossadegh mori kryeministrin më 29 prill 1951 dhe menjëherë promovoi shtetëzimin e naftës iraniane, duke shtetëzuar Kompaninë Anglo-Iraniane të Naftës (paraardhësja e BP). Ky veprim binte ndesh me interesat ekonomike të Mbretërisë së Bashkuar dhe vendeve të tjera, pasi transferoi kontrollin nga kompanitë perëndimore të naftës në vendin prodhues të naftës.
Britania reagoi duke vendosur një embargo ekonomike dhe duke ndërmarrë veprime të fshehta politike që synonin rrëzimin e Mossadegh.
Në veçanti, pas largimit të punëtorëve britanikë nga zonat prodhuese të naftës më 20 shtator, qeveria britanike mobilizoi ushtrinë, duke planifikuar një pushtim të rafinerive të Abadanit.
Megjithatë, ai dështoi të siguronte mbështetjen e SHBA-ve, pas refuzimit të Presidentit Truman dhe operacioni u ndërpre.
Grushti i shtetit rezultoi në krijimin e një qeverie ushtarake me Gjeneralin Fazlallah Zahedi si Kryeministër, duke i lejuar Shah Mohammad Reza Pahlavi të kthehej në pushtet deri në Revolucionin Iranian të vitit 1979.
Disa muaj pas grushtit të shtetit, Mossadegh u dënua për tradhti dhe u dënua me tre vjet burg, dhe më pas jetoi në arrest shtëpiak deri në vdekjen e tij.
Disa nga bashkëpunëtorët e tij të ngushtë u dënuan gjithashtu, ndërsa ministri i jashtëm i qeverisë së tij, Hossein Fatemi, u ekzekutua nga qeveria e Zahedi-t.
Ky pozicionim i Vuçiç sot për Iranin tregon qartë se marrëdhëniet me administratën e Trump duket të jenë të ftohta dhe prej sot edhe armiqësore, teksa direkt dhe indirekt Vuçiç qëndron në krah të një regjimi teokratik siç është Republika Islamike e Iranit.
