Pse Ankaraja dhe Teherani shfaqen papritur si “rivalë”, ndërsa për vite me radhë kanë qenë aleatë të ngushtë në politikë, ushtri dhe Shërbime Sekrete?
Pse tani? A u “ekspozuan” agjentët iranianë nga MIT dhe çfarë mesazhi po u dërgon Turqia, SHBA-ve, NATO-s dhe Mesdheut Lindor?
Publikimi i fundit i një operacioni nga autoritetet turke kundër një rrjeti të dyshuar spiunazhi iranian po shkakton shqetësim të madh, pasi koha dhe historia e marrëdhënieve Ankara-Teheran krijojnë më shumë pikëpyetje sesa përgjigje.
Një ekspert rus ka zbuluar se Teherani ka paralajmëruar se mund të godasë objektiva në të gjithë Mesdheun Lindor nëse është e nevojshme, një veprim që vjen pasi gjashtë të dyshuar, përfshirë një shtetas iranian, u arrestuan me dyshimin për spiunazh për Iranin. Gjashtë të arrestuarit, përfshirë një shtetas iranian, akuzohen për kryerjen e operacioneve të zbulimit rreth bazës ajrore strategjikisht të rëndësishme Incirlik, e cila është nën kontrollin e NATO-s dhe ndodhet në provincën juglindore të Adanas.
Sipas transmetuesit shtetëror TRT, arrestimet u bënë pas operacioneve të koordinuara në pesë provinca dhe u bazuan në një hetim të përbashkët nga prokurorët e Stambollit, policia turke dhe MIT.
Akuzat ngrihen për spiunazh politik dhe ushtarak, ku të dyshuarit mendohet se kanë mbledhur informacione mbi bazat ushtarake dhe instalimet e ndjeshme brenda dhe jashtë Turqisë, në bashkëpunim me Gardën Revolucionare Iraniane. Në fakt, raportohet se dronët janë përdorur për misione mbikëqyrjeje, me rezultatet që tashmë u transmetohen shërbimeve të inteligjencës iraniane.
Megjithatë, këtu fillon “të dalë jashtë kontrollit” historia.
Marrëdhëniet midis Turqisë dhe Iranit kanë qenë të ngushta për një kohë të gjatë, jo vetëm në nivel ekonomik dhe politik, por edhe në bashkëpunimin ushtarak dhe më e rëndësishmja, në aspektin e inteligjencës. Është një sekret publik që agjentët iranianë kanë qenë prej kohësh nën mikroskopin e MIT, ndërsa shqetësimi turk me praninë e bazës Incirlik dhe radarit të NATO-s në Kurecik është i njohur prej vitesh.
Turqit dhe iranianët kanë bashkëpunuar në pothuajse të gjitha frontet, duke bërë që shumë të arrijnë në përfundimin se këto arrestime nuk janë një zbulim i papritur, por një zgjedhje e vetëdijshme politike. Me shumë gjasa, ky është një ndryshim i kontrolluar në qëndrimin e Ankarasë, që synon t’i dërgojë një mesazh vullneti të mirë Shteteve të Bashkuara, veçanërisht nën peshën e zhvillimeve në Siri dhe shfarosjes së kurdëve sirianë, një kërkesë e përhershme e regjimit të Erdoganit ndaj Uashingtonit.
Çdo veprim iranian kundër bazave amerikane në tokën turke në këtë kohë do të përbënte një goditje serioze për strategjinë e Ankarasë, si në Siri dhe në Lindjen e Mesme, ashtu edhe në Egje. Kjo është arsyeja pse, sipas shumë analistëve, agjentët iranianë kanë “dalë në dritë” tani, aspak rastësisht.
Mesazhi thelbësor pas arrestimeve dhe publicitetit që morën është i qartë: Turqia kërkon të shfaqet si një lojtar i besueshëm dhe pro-amerikan, duke komunikuar se nuk do të kthehet kundër SHBA-ve, në një kohë kur po planifikon lëvizje me rrezik të lartë në Egje dhe Siri. Lëvizje për të cilat ajo e konsideron të nevojshme mbështetjen – ose të paktën tolerancën – e Uashingtonit dhe personalisht të presidentit Donald Trump.
