Terror në Ankara: Kush po “rrëzon” avionë dhe helikopterë transporti jashtë Turqisë?
“Aksidente” jashtëzakonisht të çuditshme ndodhën në disa të ndryshme: Gjeorgji, Ankara, Gjiri Persik pranë Katarit dhe në Turqinë Perëndimore.
Ngjarjet e përsëritura pushojnë së qëni rastësi, gjë që në rastin e tragjedive në Forcat Ajrore Turke është tani një fakt.
Ka dyshime të qarta midis turqve, sado të kamufluara të jenë, se pas gjithçkaje qëndron veprimi i një vendi të huaj, pa e emërtuar sigurisht.
Mendjet shkon kudo, veçanërisht në vendet që kanë probleme me Turqinë.
Majori i Mbrojtjes Ajrore Sinan Taştekin dhe inxhinierët e elektronikës të ASELSAN, Süleyman Cemre Kahraman dhe İsmail Enes Can, ishin midis 7 të vrarëve kur një aeroplan i Forcave Ajrore të Katarit u rrëzua në det natën e 21 marsit 2026.
Një seri incidentesh fatale në aviacion që përfshijnë personelin ushtarak turk në pesë muajt e fundit ka ngritur pikëpyetje në lidhje me mbikëqyrjen e sigurisë, transparencën dhe mungesën e gjetjeve hetimore të publikuara, thotë gazetari turk në mërgim A. Bozkurt.
Aksidentet shumë të çuditshme ndodhën në vende të ndryshme: Gjeorgji, Ankara, Gjirin Persik pranë Katarit dhe Turqinë perëndimore.
Incidentet përfshijnë rrëzimin e një aeroplani transporti ushtarak që vrau 20 ushtarë turq, rrëzimin fatal pranë Ankarasë në një aeroplan që mbante Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Libisë, humbjen e një avioni luftarak të Forcave Ajrore Turke në Balikesir dhe rrëzimin e një helikopteri ushtarak në Katar që vrau shtatë persona, përfshirë personel nga ushtria dhe industria e mbrojtjes turke.
Incidenti më vdekjeprurës ndodhi më 11 nëntor 2025, kur një aeroplan transporti ushtarak C-130 i Forcave Ajrore Turke u rrëzua në Gjeorgji ndërsa kthehej nga Azerbajxhani.
Njëzet ushtarë në bord u vranë. Avioni, i njohur gjerësisht si Hercules, po kryente një mision logjistik nga Azerbajxhani, kur u rrëzua.
Kjo katastrofë ishte një nga humbjet më të mëdha të personelit ushtarak turk në një aksident të vetëm ajror në dekadat e fundit.
Menjëherë pas rrëzimit, Ministri turk i Mbrojtjes, Yasar Guler, tha se dy regjistruesit e fluturimit të aeroplanit ishin gjetur dhe po shqyrtoheshin nga inxhinierë të Industrive Hapësinore Turke.
Ministri turk i Mbrojtjes Güler, tha se analiza e të dhënave të fluturimit dhe regjistruesve të zërit në kabinën e pilotit mund të zgjasë rreth dy muaj dhe se gjetjet do të bëhen publike sapo të përfundojë puna teknike.
Por katër muaj më vonë dhe nuk është bërë publik asnjë shpjegim zyrtar.
Autoritetet turke nuk kanë lëshuar ndonjë raport paraprak ose përditësim mbi rezultatet e analizës së kutisë së zezë.
Mbetjet e aeroplanit u ekzaminuan në Kajseri, ndërsa regjistruesit e fluturimit u analizuan në Ankara.
Pavarësisht një afati kohor të mëparshëm të dhënë nga ministri i mbrojtjes, shkaku i rrëzimit nuk është sqaruar publikisht me më shumë se 120 ditë pas incidentit.
Një tjetër katastrofë ajrore ndodhi disa javë më vonë. Më 23 dhjetor 2025, një aeroplan që mbante një delegacion ushtarak libian u rrëzua menjëherë pas ngritjes pranë Ankarasë.
Tetë persona u vranë, përfshirë shefin e shtabit libanez. Zyrtarët turq thanë se aeroplani humbi energjinë pasi gjeneratorët e tij ndaluan së punuari.
Kutia e zezë nga rrëzimi i Ankarasë u analizua brenda 43 ditësh dhe autoritetet nuk kanë njoftuar publikisht gjetjet paraprake.
Dhënia e informacionit teknik në këtë rast ka tërhequr vëmendjen ndaj mungesës së vazhdueshme të rezultateve nga katastrofa e Gjeorgjisë.
Në debatin publik janë ngritur gjithashtu pyetje nëse dështimi i raportuar i gjeneratorit mund të ketë qenë për shkak të një mosfunksionimi mekanik ose ndonjë shkaku tjetër, siç është sabotimi nga një agjenci e huaj.
Asnjë hetim zyrtar nuk është përgjigjur publikisht ndaj këtyre pretendimeve.
Një aksident i tretë ndodhi më 25 shkurt 2026, kur një avion luftarak F-16 i Forcave Ajrore Turke u rrëzua pranë provincës perëndimore turke të Balikesir, duke vrarë pilotin.
Autoritetet konfirmuan humbjen e avionit dhe thanë se ishte nisur një hetim, por nuk zbuluan informacione të mëtejshme rreth shkaqeve të mundshme.
Incidenti më i fundit ndodhi më 21 mars 2026, kur një helikopter ushtarak që i përkiste forcave të armatosura të Katarit u rrëzua në Gjirin Persik gjatë një misioni trajnimi. Të shtatë personat në bord u vranë.
Midis viktimave ishin tre shtetas turq, përfshirë një anëtar të ushtrisë turke dhe dy inxhinierë nga ASELSAN, një kompani turke e mbrojtjes që zhvillon sisteme komunikimi, radarë dhe elektronikë për forcat e armatosura.
Katër anëtarë të forcave të armatosura të Katarit u vranë gjithashtu. Deklaratat fillestare nga autoritetet turke e përshkruan rrëzimin si rezultat i një mosfunksionimi teknik.
Incidentet ndodhën në një kohë kur sistemi i aviacionit ushtarak të Turqisë po përballet me presione strukturore të lidhura me avionët e vjetër dhe mungesën e personelit, por ky nuk është shkaku kryesor.
Disa lloje avionësh në inventarin e Forcave Ajrore Turke u vunë në shërbim dekada më parë. C-130 i përfshirë në rrëzimin e Gjeorgjisë është pjesë e një flote të ndërtuar për herë të parë në Shtetet e Bashkuara në fund të viteve 1950 dhe ende përdoret gjerësisht nga forcat ajrore në të gjithë botën.
Turqia e ka operuar këtë avion për dekada të tëra dhe ka zbatuar programe modernizimi për të zgjatur jetën e tij.
Përveç kësaj, Forcat Ajrore Turke kanë përjetuar mungesë pilotësh dhe teknikësh që nga përpjekja për grusht shteti më 15 korrik 2016, të cilën shumë besojnë se ishte një operacion i rremë i udhëhequr nga inteligjenca turke për të spastruar kundërshtarët e Presidentit Rexhep Tajip Erdogan.
Qindra pilotë u pushuan nga puna ose u arrestuan dhe raportet ndërkombëtare, si dhe vendimet e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut, kanë zbuluar se shumë nga këto raste ishin të padrejta. Zyrtarët turq e kanë pranuar mungesën dhe kanë ndërmarrë hapa për të rekrutuar pilotë të rinj dhe për të rikthyer në punë ata që ishin në pension.
Një faktor i qëndrueshëm në të katër incidentet ka qenë sasia e kufizuar e informacionit të disponueshëm në lidhje me progresin e hetimit. Aksidentet e Forcave Ajrore Turke shpesh përfshijnë detaje të ndjeshme operacionale dhe pajisje të klasifikuara, ku zyrtarët turq kufizojnë ndarjen e të dhënave teknike gjatë hetimeve.
Por tani më kanë një sërë “aksidentesh” në vende të ndryshme me ushtarakë turq të vrarë dhe me Ankaranë që nuk bën asnjë reagim, duke ngritur indikacione serioze për veprime të huaja kundër Turqisë, që shkaktojnë alarm në radhët e ushtrisë dhe qeverisë.
