Pavarësisht garancive publike se Europa nuk do të “heqë dorë” nga Groenlanda, burimet diplomatike pranojnë se qëllimi kryesor është shpëtimi i NATO-s.
“Kjo është serioze dhe Europa është e frikësuar!”
Qeveritë europiane po garojnë për të shmangur një krizë të paprecedent brenda NATO-s, ndërsa Donald Trump riafirmon në mënyrë agresive pretendimet e SHBA-ve për Groenlandën, madje duke lënë të hapur mundësinë e forcës ushtarake.
Sipas tre diplomatëve europianë dhe një zyrtari të BE-së që folën me Politico, besimi mbizotërues në Bruksel është se një përballje e drejtpërdrejtë me Uashingtonin do të ishte katastrofike. Kështu, kryeqytetet europiane po lëvizin qartë drejt vijës së pajtimit, duke kërkuar një formulë që do t’i lejojë presidentit amerikan të tregojë një “fitore” pa e hedhur në erë arkitekturën perëndimore të sigurisë.
Kjo qasje reflektohet edhe në deklaratat publike të zyrtarëve të lartë europianë. “Në fund, ne gjithmonë arritëm në një përfundim të përbashkët me Uashingtonin”, tha Ministri i Jashtëm gjerman Johann Vandevoll pas takimit të tij me Sekretarin e Shtetit të SHBA-ve Marco Rubio, duke i përshkruar bisedimet për Groenlandën si “inkurajuese”. Në të njëjtën linjë, Kancelari Friedrich Merz shprehu shpresën se “do të gjendet një zgjidhje e pranueshme nga të dyja palët brenda kornizës së NATO-s”.
Në zemër të procesit është takimi i ardhshëm i ministrave të jashtëm të Groenlandës dhe Danimarkës me Zëvendëspresidentin e SHBA-së J.D. Vance dhe Marco Rubio në Shtëpinë e Bardhë. Diplomatët europianë presin “një diskutim të hapur” me palën amerikane, në një përpjekje për të çaktivizuar krizën.
“Marrëveshja” që do ta kënaqë Trumpin!
Sipas burimeve diplomatike, Brukseli vlerëson se Trump po kërkon kryesisht një trofe politik. Një skenar i mundshëm mund të përfshijë rritjen e investimeve europiane në sigurinë e Arktikut përmes NATO-s, të kombinuara me lëshime ndaj SHBA-ve në shfrytëzimin e mineraleve kritike të Groenlandës.
“Nëse e ripaketoni me zgjuarsi sigurinë e Arktikut, shtoni mineralet kritike dhe vendosni një hark të madh sipër, ndoshta keni shans që ai të nënshkruajë”, tha një diplomat europian, duke kujtuar se në të kaluarën, angazhime të ngjashme, të tilla si rritja e shpenzimeve të mbrojtjes, kishin funksionuar për të qetësuar Trump-in.
Në frontin e mbrojtjes, terreni tashmë po përgatitet. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, zbuloi se po zhvillohen diskutime për të forcuar sigurinë në Arktik, një zhvillim që mund të përmbushë kërkesën e kahershme të Trump që Europa të mbajë një barrë më të madhe për mbrojtjen kolektive.
Nga ana ekonomike, gjërat janë më komplekse. Edhe pse Groenlanda ka rezerva të konsiderueshme të lëndëve të para kritike, shfrytëzimi i tyre mbetet i kufizuar. BE-ja, megjithatë, planifikon më shumë se dyfishojë investimet e saj në ishull në buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar, duke hapur rrugën për një skemë bashkëinvestimi që mund ta tundojë Uashingtonin.
Frika nga shembja e NATO-s!
Pas negociatave qëndron një frikë ekzistenciale: një ndërhyrje ushtarake amerikane në territorin që i përket një shteti anëtar të BE-së dhe NATO-s do të ishte e barabartë me fundin e rendit euroatlantik të pasluftës. “Nuk ka asnjë dispozitë në Traktatin e NATO-s që një aleat të sulmojë një tjetër”, vuri në dukje një diplomat i Aleancës, duke paralajmëruar se një skenar i tillë do të thoshte “fundi i aleancës”.
I njëjti shqetësim u shpreh si nga Ministri gjerman i Mbrojtjes Boris Pistorius, ashtu edhe nga Kryeministrja daneze Mette Frederiksen, të cilat deklaruan hapur se “gjithçka do të ndalet” në rast të ndërhyrjes ushtarake.
Pas vitesh shmangieje të çdo planifikimi për mundësinë e presionit amerikan, qeveritë europiane tani përballen me një realitet për të cilin nuk ka një plan veprimi. “Ne e dimë sesi do të reagonim nëse Rusia do ta bënte këtë”, pranoi një burim diplomatik. “Por me SHBA-të, është diçka që nuk e kemi përjetuar kurrë më parë.”
