FMN paralajmëron se zhvendosja globale drejt rritjes së shpenzimeve për mbrojtjen po e intensifikon dilemën kritike “armë ose gjalpë”, me pasoja serioze për ekonominë dhe kohezionin social.
Fondi Monetar Ndërkombëtar po jep alarmin për shfaqjen gjithnjë e më të madhe të një dileme globale “armë ose gjalpë”, ndërsa qeveritë rrisin shpenzimet e tyre ushtarake nën barrën e tensioneve gjeopolitike në rritje. Termi kap zgjedhjen kritike që shtetet thirren të bëjnë: si të ndajnë burimet e kufizuara midis mbrojtjes dhe nevojave sociale, siç janë shëndetësia, arsimi dhe mirëqenia sociale.
Rritje e shpenzimeve ushtarake dhe armatimeve.
Në raportin e saj të fundit mbi perspektivën ekonomike botërore, FMN thekson se rreth gjysma e vendeve në botë kanë rritur buxhetet e tyre të mbrojtjes. Në të njëjtën kohë, ka një rritje të konsiderueshme në sektorin e industrisë së mbrojtjes, pasi shitjet e armëve nga kompanitë më të mëdha janë dyfishuar në terma realë gjatë 20 viteve të fundit.
Ndikimi në financat publike.
Analiza e të dhënave nga 164 vende, që mbulon periudhën pas Luftës së Dytë Botërore, tregon se rritjet e shpenzimeve ushtarake shpesh shoqërohen me efekte negative ekonomike. Në mënyrë specifike, ato shoqërohen me një përkeqësim të balancave fiskale dhe të jashtme, ndërsa ka një rritje të borxhit publik dhe shkurtime të ndjeshme të shpenzimeve sociale.
Qasje të ndryshme nga zyrtarët ndërkombëtarë.
Kreu i Bankës Botërore, Ajay Banga, nënvizoi se mbrojtja tani po del si një përparësi kyçe për shumë vende, në të njëjtën kohë që burimet e disponueshme për veprime zhvillimore po zvogëlohen. Në të kundërt, Ministri francez i Financave, Roland Lesquire, vlerësoi se forcimi i shpenzimeve të mbrojtjes mund të sjellë gjithashtu një “përfitim të dyfishtë”, duke forcuar si sigurinë kombëtare, ashtu edhe punësimin.
Tabloja në Bashkimin Europian.
Brenda kornizës së Bashkimit Europian, shpenzimet e mbrojtjes pritet të arrijnë në 381 miliardë euro në vitin 2025, duke treguar një rritje prej 11% krahasuar me vitin e kaluar dhe pothuajse 63% krahasuar me vitin 2020. Kjo rritje pasqyron intensitetin e sfidave gjeopolitike me të cilat përballet rajoni.
FMN-ja thekson se zgjedhjet e bëra sot do të përcaktojnë si stabilitetin fiskal ashtu edhe kohezionin social në planin afatgjatë, duke nënvizuar rëndësinë e ekuilibrit midis sigurisë dhe mirëqenies sociale.
