Donald Trump do të duhet të kapërcejë pengesa të rëndësishme politike në raundin tjetër të negociatave me Iranin.
Sigurisht, nuk mund të krahasohet marrëveshja e vitit 2015 mbi programin bërthamor të Iranit gjatë presidencës Obama me ndonjë marrëveshje që del nga negociatat në Pakistan. Përveç kësaj, çështje të tjera, të tilla si programi i raketave balistike të Iranit ose menaxhimi i Ngushticës së Hormuzit, janë më të rëndësishme se në vitin 2015.
Këto janë, në përgjithësi, katër pikat e mosmarrëveshjes mbi të cilat ekipi i Trump do të kërkojë të bëjë marrëveshje.
E para ka të bëjë me pasurimin e uraniumit nga Irani. Në bisedimet e Gjenevës të mbajtura më 26 shkurt, të dyja palët arritën në një pozicion sipas të cilit delegacioni amerikan, sipas udhëzimeve të Trump, kërkoi që Irani të pezullonte të gjithë pasurimin vendas për 10 vite. Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha se sipas tij, tre vite ishte maksimumi që regjimi iranian mund të përballonte.
Në bisedimet e javës së kaluar në Islamabad, SHBA-të e rritën kërkesën e tyre për pezullimin e pasurimit të uraniumit në 20 vite, ndërsa Trump, në një intervistë me New York Post, tha se “nuk i pëlqente propozimi 20-vjeçar” dhe do të donte që ndalimi i pasurimit të ishte i përhershëm.
Në praktikë, askush nuk e di sesa kohë do t’i duhet Iranit, duke pasur parasysh dëmet në objektet e tij kryesore të pasurimit, për të rinisur pasurimin.
Çështja e dytë është rezerva e uraniumit të pasuruar të Iranit.
Irani tani ka 440.9 kilogramë uranium të pasuruar në 60% uranium-235.
Ky nivel mund të pasurohet shpejt në një nivel prej 90% për armë bërthamore. Pothuajse i gjithë materiali është në formë të gaztë (UF6) dhe ruhet në kontejnerë të vegjël, afërsisht sa madhësia e një rezervuari për zhytje. Irani thotë se ka qenë duke e grumbulluar këtë rezervë në këto nivele më të larta pastërtie që nga korriku 2019 si një monedhë negociuese në përgjigje të dështimit të SHBA-ve dhe Europës për të hequr sanksionet siç ishte premtuar në marrëveshjen e Obamës të vitit 2015.
SHBA-të në Islamabad kanë thënë se duan që i gjithë rezerva të hiqet nga Irani, idealisht nën mbikëqyrjen e SHBA-ve.
Çështja e tretë është heqja e sanksioneve. Në Gjenevë, më shumë se 80 përqind e sanksioneve ndaj Iranit duhej të hiqeshin, me sanksionet që lidhen me të drejtat e njeriut.
Megjithatë, administrata Trump përballet me kufizime politike për heqjen e sanksioneve. Në vitin 2015, figura të tilla si Marco Rubio, atëherë senator, e kritikuan ashpër Obamën, duke thënë: “Irani do të përdorë menjëherë paratë që merr nga heqja e sanksioneve për të filluar të forcojë aftësitë e tij konvencionale. Ai do të vendoset si fuqia ushtarake dominuese në rajon jashtë Shteteve të Bashkuara dhe do të rrisë koston e veprimit tonë në rajon.”
Për këtë shkak, Trump dëshiron të vendosë kufizime sesi Irani do t’i shpenzojë paratë që do të fitojë nga heqja e sanksioneve. Nga ana e tij, Irani nuk pranon kufizime të tilla dhe ka nevojë për disa garanci se heqja e sanksioneve do të jetë e përhershme dhe jo e kthyeshme, si në të kaluarën. Pikërisht në këtë pikë, defiçiti i besimit midis dy palëve e bën zgjidhjen shumë të vështirë.
Së fundmi, ekziston një ngatërresë e çështjeve jo bërthamore, siç është mbështetja për forcat ndërmjetëse, raketat balistike dhe, mbi të gjitha, e ardhmja e Ngushticës së Hormuzit. Trump është ankuar prej kohësh se marrëveshja e Obamës trajtoi programin bërthamor të Iranit në mënyrë të izoluar dhe nuk adresoi sjelljen më të gjerë të vendit. A mund t’i shtyjë ai këto çështje më të gjera, apo dëshiron që ato të përfshihen disi në një marrëveshje më të gjerë?
Irani është i ndarë midis dy zgjidhjeve!
Vetë Irani duket i ndarë sesi të merret me bllokadën amerikane të porteve të tij, duhet ta konsiderojë këtë shkelje të armëpushimit, apo duhet ta përfundojë armëpushimin përpara se bisedimet të mund të rifillojnë në Islamabad.
Më gjerësisht, Ali Nasri, një avokat ndërkombëtar me bazë në Iran, tha të martën se brenda Iranit ekzistojnë dy pikëpamje kontradiktore sesi të trajtohet çështja e Ngushticës së Hormuzit.
Njëra, më kontradiktore, është pikëpamja për shfrytëzimin e Ngushticës për të gjeneruar të ardhura, për të marrë kompensim për dëmet e luftës dhe për të shprehur krenarinë kombëtare.
Tjetra e sheh atë si një mjet strategjik negociues për të arritur një armëpushim të qëndrueshëm, lehtësim të sanksioneve dhe garanci sigurie në afat të shkurtër.
“Më vonë, ndërsa mjedisi i kërcënimit të tërhiqet dhe presidenca Trump ka të ngjarë të përfundojë, një sistem ligjor i hartuar me kujdes mund t’i hapë rrugën Iranit për të ushtruar autoritet më të madh mbi kalimin”, tha avokati.
“Suksesi dhe përparimi i ardhshëm i vendit varen nga aftësia jonë për t’i rezistuar tundimit të kënaqësisë së menjëhershme momentale, për të zgjedhur një rrugë graduale, me objektiva dhe afatgjatë”, tha avokati.
Mes Amerikës dhe Iranit shtrihet një rrugë e vështirë drejt paqes. Mesa duket të gjitha do të shkojnë drejt luftës, sepse republikanët kërkojnë rrëzimin e regjimit në Iran.
