Mund të tingëllojë si diçka nga filmi The Matrix, por shkencëtarët tani thonë se universi ynë ka shtatë dimensione.
Përveç katër dimensioneve që ne zakonisht i përjetojmë – lartësia, gjatësia, thellësia dhe koha – fizikantët argumentojnë se ekzistojnë tre shtresa shtesë të realitetit.
Larg nga të qënit fantastiko-shkencorë, studiuesit besojnë se mund të zgjidhë një nga problemet më kokëforta në historinë e fizikës.
Sipas studiuesve, kjo teori e çmendur më në fund shpjegon se çfarë u ndodh vrimave të zeza kur ato vdesin.
Shkencëtarët mendonin se vrimat e zeza ishin boshllëqe kozmike nga të cilat asgjë nuk mund të shpëtonte kurrë.
Por në vitet 1970, Stephen Hawking kuptoi se vrimat e zeza lëshojnë rrezatim, duke u avulluar ngadalë me kalimin e kohës.
Problemi është se kjo duket se shkel një nga rregullat më të rëndësishme të fizikës kuantike, duke krijuar diçka të quajtur paradoksi i informacionit.
Një grup studiuesish tani thonë se kanë gjetur një zgjidhje për këtë enigmë 50-vjeçare – por funksionon vetëm nëse universi ka vërtet shtatë dimensione.
Paradoksi i informacionit rrjedh nga një rregull në fizikën kuantike i cili thotë se informacioni nuk mund të shkatërrohet.
Bashkautori Richard Pinčák, një studiues i lartë në Akademinë Sllovake të Shkencave, i tha Daily Mail: “Imagjinoni sikur të hidhni një libër në zjarr. Libri shkatërrohet, por në parim mund të rindërtoni çdo fjalë nga tymi, hiri dhe nxehtësia – informacioni është i përzier, jo i humbur.”
Megjithatë, sipas Hawking, vrimat e zeza përfundimisht avullojnë në asgjë, duke marrë me vete të gjithë informacionin që dikur përmbanin.
Kjo duket të jetë një përplasje themelore midis ligjeve “klasike” të fizikës që qeverisin objekte të mëdha si vrimat e zeza dhe ligjeve kuantike që qeverisin gjërat në shkallë më të vogla.
Zgjidhja unike e Dr.Pinčák për këtë paradoks rrjedh nga një mënyrë e re për të kuptuar vetë strukturën e hapësirë-kohës.
Sipas teorive të Ajnshtajnit, hapësirë-koha është si një fletë katër-dimensionale që mund të përdridhet, përkulet dhe shtrihet në prani të fushave të forta gravitacionale.
Por sipas disa teorive moderne, hapësirë-koha në të vërtetë ka shtatë dimensione, duke përfshirë tre që normalisht nuk mund t’i shohim.
“Ne përjetojmë tre dimensione të hapësirës dhe një të kohës – gjithsej katër dimensione”, thotë Dr.Pinčák.
“Modeli ynë propozon që universi në fakt ka shtatë dimensione: katër që njohim, plus tre dimensione të vogla shtesë të përkulura aq fort sa nuk mund t’i perceptojmë drejtpërdrejt.”
Kjo do të thotë që hapësirë-koha jo vetëm që mund të paloset, por edhe të përdridhet – duke krijuar një efekt të ri fizik të njohur si përdredhje.
Rezulton se kjo e ashtuquajtur ‘fushë përdredhjeje’ është çelësi për të kuptuar se çfarë u ndodh vrimave të zeza kur ato duket se zhduken.
Sipas teorisë së studiuesve, ndërsa një vrimë e zezë avullohet në shkallët më të vogla të mundshme, shtatë dimensionet e saj në thelb ngatërrohen në një nyjë.
Kur kjo nyjë bëhet mjaftueshëm e vogël, palosja e këtyre dimensioneve të fshehura krijon një forcë të jashtme që parandalon që vrima e zezë të shembet plotësisht.
Kjo lë pas një mbetje çuditërisht të vogël, rreth 10 miliardë herë më të vogël se një elektron.
Megjithatë, kjo nyjë e përdredhur me dimensione të fshehura ende mban të gjithë informacionin që ra në vrimën e zezë si një memorial i vogël i përhershëm.
Kjo do të thotë që informacioni nuk humbet kurrë sepse vrima e zezë nuk zhduket kurrë në të vërtetë, duke zgjidhur problemin e dukshëm të paradoksit të informacionit.
Pjesa emocionuese e kësaj teorie është se ajo mund të ndihmojë gjithashtu në zgjidhjen e disa prej çështjeve më të vështira të fizikës.
Hulumtuesit thonë se tre dimensionet e fshehura dhe fusha e rrotullimit janë të mjaftueshme për të prodhuar modelin e ndërveprimeve pas mekanizmit Higgs, i njohur ndryshe si ‘grimca e Zotit’, e cila u jep grimcave të tjera masë.
Hulumtuesit sugjerojnë që këto mbetje të vrimave të zeza mund të përbëjnë edhe materien e errët, substancën e padukshme që përbën 27 përqind të masës së universit.
Nëse kanë të drejtë, shkencëtarët duhet të jenë në gjendje të zbulojnë grimca me dimensione shtesë të njohura si ‘grimca Kaluza-Klein’.
Megjithatë, këto janë rreth 14 urdhra madhësie më të rënda se grimca elementare më masive e njohur dhe shtatë urdhra madhësie përtej mundësisë së Përplasësit të Madh të Hadroneve.
Studiuesit mund të jenë në gjendje të gjejnë gjurmë të këtyre strukturave shtatëdimensionale në Rrezatimin Kozmik të Mikrovalëve të mbetur nga Big Bengu ose në valëzat e lashta në hapësirë-kohë të quajtura valë gravitacionale primordiale.
Megjithatë, teknologjia e nevojshme për këto eksperimente mbetet ende larg, duke e lënë këtë zgjidhje për misterin e vrimave të zeza si një tjetër mundësi joshëse.
