Çfarë përfshin sistemi i ri i hyrjes për udhëtimin ajror?
Sistemi i ri Europian i Hyrjeve-Daljeve (EES), i cili tani po zbatohet më gjerësisht në aeroportet në Zonën Shengen, po shkakton reagime dhe polemika të forta.
Përfaqësuesit e aeroporteve europiane paralajmërojnë për vonesa dhe shqetësime serioze për pasagjerët, ndërsa Komisioni Europian këmbëngul se sistemi po funksionon “pa probleme të theksuara”.
Përsa i përket asaj që ofron, EES zëvendëson vulat tradicionale të pasaportave dhe synon të forcojë kontrollin e “qëndrimeve të paligjshme” në Bashkimin Europian. Sipas rregullores së re, shtetasit e vendeve të treta, duhet që pas hyrjes së tyre të parë në zonën Shengen, të regjistrojnë gjurmët e gishtërinjve dhe një fotografi biometrike para se të takohen me një roje kufitare.
Kur do të zbatohet plotësisht sistemi për udhëtimin ajror?
Fillimisht në tetor 2025, sistemi u pilotua për rreth 10% të udhëtarëve. Megjithatë, që nga e premtja e kaluar, kjo përqindje është rritur në 35% të jo europianëve që hyjnë për një qëndrim të shkurtër, ndërsa deri më 10 prill, sistemi EES do të zbatohet plotësisht.
Sipas drejtorit të përgjithshëm të ACI Europe, organizatës që përfaqëson aeroportet europiane, Olivier Jankovec, sistemi i ri tashmë ka rritur kohën e përpunimit në kontrollet kufitare deri në 70%, me pritje që arrijnë deri në tre orë në orët e pikut: “zgjatja e aplikimit me siguri do ta përkeqësojë situatën”, paralajmëroi ai.
Shqetësime të ngjashme po shprehen edhe nga aeroportet kryesore. Një zëdhënës i Aeroportit të Brukselit tha se EES kishte rritur ndjeshëm kërkesat për personel dhe po përjetoheshin vonesa si në mbërritje ashtu edhe në nisje. Në Romë, operatori i Aeroportit Fiumicino tha se po përballej me “kushte veçanërisht komplekse operative”.
Në Portugali, situata e shtyu qeverinë të pezullonte përkohësisht sistemin në aeroportin e Lisbonës për tre muaj, ndërsa ushtria u vendos për të përforcuar kontrollet. Në Spanjë, industria e hotelerisë po paralajmëron për “bllokime trafiku” të përsëritura në kufi dhe po bën thirrje për më shumë staf.
Megjithatë, Komisioni Europian i hedh poshtë akuzat. Zëdhënësi i çështjeve të brendshme të Komisionit, Markus Lammert, tha se EES po funksiononte “përgjithësisht pa probleme”, madje edhe gjatë periudhave të pikut turistik, dhe se shqetësimet për rritjen prej 35% ishin “hedhur poshtë në praktikë”.
Çfarë ofron sistemi i ri i hyrjes për udhëtimet ajrore?
Sipas një njoftimi zyrtar të BE-së, Sistemi i Hyrjes/Daljes (EES) është një sistem informacioni i automatizuar për regjistrimin e shtetasve të vendeve të treta që udhëtojnë për një qëndrim të shkurtër, sa herë që kalojnë kufijtë e jashtëm të ndonjë prej vendeve të mëposhtme europiane që përdorin sistemin:
të gjitha shtetet anëtare të Bashkimit Europian që marrin pjesë në zonën Shengen, si dhe vendet e asociuara të Shengenit (si Norvegjia, Islanda, Zvicra dhe Lihtenshtajni).
Në total, EES do të zbatohet në 29 vende europiane, duke regjistruar:
*datën dhe vendin e hyrjes dhe daljes;
*të dhënat biometrike të udhëtarëve (gjurmët e gishtërinjve dhe fotografia e fytyrës); dhe
*informacionin mbi kohëzgjatjen e autorizuar të qëndrimit.
EES zëvendëson vulosjen manuale të pasaportave dhe synon të përmirësojë sigurinë, të zbulojë qëndrimin e paligjshëm dhe të menaxhojë kufijtë e jashtëm të zonës Shengen në mënyrë më efektive.
